Mensen die een beroerte hebben doorgemaakt, hebben vaak een verhoogd risico om te vallen. Problemen met evenwicht, spierkracht, coördinatie en concentratie kunnen ervoor zorgen dat lopen en andere dagelijkse bewegingen minder vanzelfsprekend worden. Nieuw onderzoek laat zien dat gerichte oefentherapie een belangrijke bijdrage kan leveren aan het verminderen van dat valrisico.
Uit een recente systematische review en meta-analyse blijkt dat mensen na een beroerte gemiddeld 39 procent minder valincidenten hadden wanneer zij deelnamen aan een oefenprogramma. Vooral oefeningen gericht op balans en programma’s waarbij bewegen wordt gecombineerd met een cognitieve taak lijken veelbelovend.
Onderzoek onder ruim 1.500 mensen
Voor het onderzoek werden de resultaten van 18 gerandomiseerde studies samengevoegd. In totaal deden 1.536 mensen mee die eerder een beroerte hadden doorgemaakt.
De onderzoekers keken onder andere naar:
- het totale aantal valincidenten;
- het aantal valpartijen waarbij letsel ontstond;
- hoeveel deelnemers minimaal één keer vielen;
- de soorten oefeningen die werden uitgevoerd.
Het duidelijkste resultaat werd gevonden bij het totale aantal valincidenten. Bij deelnemers die oefentherapie volgden, lag dit aantal gemiddeld 39 procent lager dan in de controlegroepen.
Dat betekent overigens niet dat oefentherapie het risico op vallen volledig kan wegnemen. De onderzoekers zagen bijvoorbeeld minder duidelijke verschillen wanneer specifiek werd gekeken naar het aantal mensen dat überhaupt een keer viel of naar vallen waarbij letsel ontstond.
Waarom is het valrisico hoger na een beroerte?
Een beroerte kan verschillende gevolgen hebben voor het bewegen. Welke problemen iemand ervaart, hangt onder meer af van het getroffen gebied in de hersenen en de ernst van de beroerte.
Veelvoorkomende problemen zijn bijvoorbeeld verminderde spierkracht aan één zijde van het lichaam, problemen met het bewaren van het evenwicht, een lagere loopsnelheid en moeite met coördinatie.
Ook cognitieve veranderingen kunnen een rol spelen. Denk aan problemen met aandacht of het tegelijkertijd uitvoeren van meerdere taken. Juist tijdens dagelijkse activiteiten kan dat van belang zijn. Lopen terwijl iemand praat, om zich heen kijkt of iets draagt, vraagt bijvoorbeeld meer van de hersenen dan alleen rechtuit lopen.
Vooral balanstraining lijkt effectief
Niet iedere vorm van bewegen had in het onderzoek hetzelfde effect. De onderzoekers zagen vooral positieve resultaten bij programma’s waarin balanstraining een belangrijk onderdeel vormde.
Tijdens fysiotherapie kan bijvoorbeeld worden geoefend met:
- veilig opstaan en gaan zitten;
- lopen en van richting veranderen;
- het bewaren van evenwicht;
- verplaatsen van het lichaamsgewicht;
- stappen over of langs obstakels;
- bewegen op verschillende ondergronden.
De oefeningen worden doorgaans aangepast aan wat iemand op dat moment zelfstandig en veilig kan uitvoeren.
Bewegen combineren met nadenken
Opvallend is dat ook zogenoemde dual-task-oefeningen goede resultaten lieten zien. Hierbij moet iemand tegelijkertijd bewegen en een cognitieve taak uitvoeren.
Een fysiotherapeut kan iemand bijvoorbeeld laten lopen terwijl diegene tegelijkertijd vragen beantwoordt, rekensommen uitvoert of bepaalde woorden moet noemen.
Dat lijkt misschien eenvoudig, maar in het dagelijks leven doen mensen voortdurend meerdere dingen tegelijk. Denk aan een gesprek voeren tijdens het wandelen of tijdens het lopen letten op verkeer.
Door dergelijke situaties gecontroleerd te oefenen, kan iemand leren om bewegingen ook onder complexere omstandigheden beter uit te voeren.
Fysiotherapie draait niet alleen om spierkracht
Na een beroerte ligt de nadruk tijdens de revalidatie vaak op opnieuw leren bewegen en het terugwinnen van zelfstandigheid. Spierkracht speelt daarbij een rol, maar fysiotherapie omvat veel meer.
Een fysiotherapeut kan onder andere kijken naar:
- balans;
- looppatroon;
- spierkracht;
- mobiliteit;
- uithoudingsvermogen;
- coördinatie;
- vertrouwen tijdens bewegen.
Daarbij kunnen behandeldoelen per persoon sterk verschillen. Voor de één is zelfstandig door het huis lopen het belangrijkste doel, terwijl iemand anders weer buiten wil wandelen of fietsen.
Angst om te vallen kan bewegen juist beperken
Na een val kan ook angst ontstaan om opnieuw te vallen. Dat kan ervoor zorgen dat mensen minder gaan bewegen. Juist daardoor kunnen spierkracht, balans en conditie verder achteruitgaan.
Er kan zo een negatieve cirkel ontstaan: uit angst voor een val wordt iemand minder actief, terwijl minder bewegen het fysieke functioneren juist verder kan verminderen.
Ook daarom kan begeleiding tijdens de revalidatie waardevol zijn. Door beweging stap voor stap en in een veilige omgeving op te bouwen, kan niet alleen het lichamelijk functioneren verbeteren, maar ook het vertrouwen in bewegen toenemen.
Niet iedereen profiteert in dezelfde mate
De onderzoekers benadrukken dat de resultaten niet automatisch voor iedere patiënt hetzelfde zijn. Vooral mensen die zich in een meer chronische fase na een beroerte bevinden en lichte tot matige beperkingen hebben, lijken volgens de analyse voordeel te kunnen hebben van oefenprogramma’s.
Welke oefeningen geschikt zijn en hoe intensief iemand kan trainen, hangt af van de persoonlijke situatie. Het is daarom verstandig om een oefenprogramma af te stemmen met een fysiotherapeut of andere betrokken zorgverlener.
Wat betekent dit onderzoek in de praktijk?
Het onderzoek ondersteunt het idee dat gericht blijven bewegen belangrijk kan zijn na een beroerte. Fysiotherapie kan daarbij niet alleen gericht zijn op herstel direct na de beroerte, maar ook op het behouden en verder verbeteren van mobiliteit op langere termijn.
Voor mensen met een verhoogd valrisico kan vooral aandacht voor balans en functionele oefeningen belangrijk zijn.
Wie langdurig fysiotherapie nodig heeft na een beroerte, kan daarnaast te maken krijgen met specifieke regels rondom vergoeding. Een cerebrovasculair accident (CVA) staat op de chronische lijst voor fysiotherapie. Op onze pagina over chronische fysiotherapie vergoeding lees je hoe de vergoeding vanuit de basisverzekering is geregeld en wat er met de eerste behandelingen gebeurt.
Wil je weten welke aanvullende pakketten fysiotherapie vergoeden? Dan kun je ook de verschillende mogelijkheden voor een fysiotherapie verzekering vergelijken. Zo krijg je inzicht in het aantal behandelingen dat verschillende aanvullende verzekeringen vergoeden en de bijbehorende voorwaarden.
Meer informatie
